İçeriğe geç
0 (362) 438 40 52

Ticaret Hukuku

Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk: Hangi Uyuşmazlıklar, Nereye Başvurulur, Süreç Nasıl İşler?

Konusu para olan ticari davalarda dava şartı arabuluculuk: kapsam, başvuru yeri, altı haftalık süre, ilk toplantıya katılmamanın sonuçları, anlaşma belgesinin ilam niteliği, ücret ve zamanaşımına etkisi.

Kısaca

  • Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat istemli ticari davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
  • Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en fazla iki hafta uzatılabilir.
  • İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur.
  • Taraflar ve avukatlarının imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğindedir; ödeme yapılmazsa doğrudan icraya konulabilir.

1 Ocak 2019’dan bu yana ticari uyuşmazlıklarda dava yolundan önce zorunlu bir adım bulunuyor: arabuluculuk. Fatura alacağından cari hesap bakiyesine, ticari satıştan kaynaklanan tazminata kadar pek çok uyuşmazlıkta, arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir. Esnaf ve tacirler için bu süreç, hem bir zorunluluk hem de uyuşmazlığı daha kısa sürede çözme fırsatıdır.

Hangi uyuşmazlıklar kapsamda?

Türk Ticaret Kanunu’nda ve diğer kanunlarda ticari dava sayılan uyuşmazlıklardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri dava şartı arabuluculuk kapsamındadır. Örnekler:

  • Mal ya da hizmet satışından doğan fatura alacakları ve cari hesap bakiyeleri,
  • Ticari sözleşmelerin ihlalinden kaynaklanan tazminat talepleri,
  • İlamsız takibe yapılan itiraz üzerine açılacak itirazın iptali davaları (alacak ticari nitelikteyse).

Buna karşılık bir para alacağı içermeyen davalar, örneğin şirket genel kurul kararlarının iptali ya da bir sözleşmenin feshinin tespiti gibi talepler, bu zorunluluğun dışındadır. Ayrıca çek, bono ve poliçeye dayalı icra takipleri doğrudan başlatılabilir.

Başvuru nereye ve nasıl yapılır?

Başvuru, karşı tarafın ya da taraflardan birinin yerleşim yerindeki veya uyuşmazlığa ilişkin davaya bakmakla yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; arabuluculuk bürosu bulunmayan yerlerde başvuru, bu görevle görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır. Büro, listeden bir arabulucu görevlendirir ve arabulucu tarafları ilk toplantıya davet eder. Taraflar isterse arabulucuyu birlikte de seçebilir.

Süreç nasıl işler?

  1. İlk toplantı: Arabulucu tarafları bilgilendirir; taraflar uyuşmazlığa ilişkin görüşlerini aktarır.
  2. Görüşmeler: Arabulucu tarafları çözüme teşvik eder, ancak bir çözüm dayatamaz ve karar vermez. Görüşmelerde söylenenler ve sunulan belgeler, sonraki davada kural olarak delil olarak kullanılamaz.
  3. Süre: Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir.
  4. Son tutanak: Süreç anlaşma, anlaşamama ya da taraflardan birinin katılmaması sonucuyla son tutanağa bağlanır. Dava açılırken bu tutanak dava dilekçesine eklenmelidir.

İlk toplantıya katılmamanın sonucu

Geçerli bir mazereti olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir. Bu taraf, sonradan açılan davada kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu yaptırım, arabuluculuğun ciddiye alınmasını sağlamak amacıyla getirilmiştir.

Anlaşma olursa

Taraflar anlaşırsa anlaşma belgesi düzenlenir. Belge; taraflar ile avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa, ayrıca bir onay aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Anlaşmaya uyulmazsa doğrudan ilamlı icra takibi başlatılabilir. Anlaşma konusunda tekrar dava açılamaz.

Ücret ve zamanaşımı

Taraflar anlaşırsa arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak karşılanır ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir. Anlaşma sağlanamazsa iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir ve sonradan açılan davada yargılama giderlerine eklenir. Tarifeye göre yaklaşık ücreti sitedeki arabuluculuk ücreti hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez. Bu nedenle zamanaşımına yaklaşan bir alacak için arabuluculuk başvurusunun gecikmeden yapılması önemlidir.

Akılda tutulacak süreler

Arabuluculuk süresi
Görevlendirmeden itibaren 6 hafta (+ en fazla 2 hafta)
Zamanaşımı
Başvurudan son tutanağa kadar durur
Son tutanak eksikse
Mahkeme bir haftalık kesin süre verir
Anlaşma belgesi
Taraflar ve avukatları imzalarsa ilam niteliğinde

Sık sorulan sorular

Arabuluculuğa avukatla katılmak zorunlu mu?

Hayır. Taraflar arabuluculuk görüşmelerine bizzat ya da avukatlarıyla katılabilir. Ancak anlaşma belgesinin ilam niteliği taşıması için taraflarla birlikte avukatların da imzası aranır.

Arabulucuya başvurmadan dava açarsam ne olur?

Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta arabulucuya başvurulmadan dava açılırsa, dava başka bir işlem yapılmaksızın usulden reddedilir.

Karşı taraf yurt dışındaysa ne olur?

Arabulucu, taraflara ulaşmak için her türlü iletişim aracını kullanabilir; görüşmeler gerektiğinde elektronik ortamda da yürütülebilir. Taraflardan birine ulaşılamazsa durum son tutanağa yazılır.

Arabuluculuk görüşmelerinde söylediklerim davada aleyhime kullanılır mı?

Arabuluculuk süreci gizlidir; görüşmelerde yapılan teklifler ve kabul beyanları, sonraki yargılamada kural olarak delil olarak kullanılamaz. Bu, tarafların çözüm için daha rahat konuşabilmesini amaçlar.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Havza’da, 25 Mayıs Mahallesi’ndeki Erdoğan İş Merkezi’nin ikinci katındadır. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi