İçeriğe geç
0 (362) 438 40 52

Aile, miras ve günlük hayat

Miras hukuku

Mirasçılık belgesi, mirasın reddi, yasal ve saklı paylar, vasiyetname, tenkis ve muris muvazaası, hisseli tarla ve evlerde ortaklığın giderilmesi.

İple bağlanmış eski mektuplar

Bir kişinin ölümüyle malvarlığı, borçları ve alacakları bir bütün hâlinde mirasçılarına geçer. Türk Medeni Kanunu, kimlerin hangi oranda mirasçı olacağını, mirasbırakanın vasiyetname ile ne ölçüde tasarruf edebileceğini ve mirasçıların bu tasarruflara karşı hangi davaları açabileceğini düzenler. Havza ve çevresinde mirasın önemli bir bölümünü tarla, bahçe ve köy evleri gibi kuşaklar boyunca paylaştırılmamış, hisseli taşınmazlar oluşturur; bu nedenle mirasçılık belgesinden ortaklığın giderilmesine uzanan süreç çoğu zaman birkaç kuşağın mirasçılarını bir araya getirmeyi gerektirir.

Bu alandaki başlıca konular

  • Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınması ve belgenin iptali
  • Mirasın reddi ve tereke borçlarının araştırılması
  • Vasiyetnamenin açılması, iptali ve tenkis davaları
  • Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davaları
  • Hisseli tarla, bahçe ve evlerde ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu)
  • Mirasçılar arasında paylaşma sözleşmesi ve tereke tespiti

Yasal mirasçılar ve paylar

Yasal mirasçılık zümre sistemine göre belirlenir: ilk sırada mirasbırakanın altsoyu (çocukları, onlar ölmüşse torunları) gelir; altsoy yoksa anne-baba ve onların altsoyu, onlar da yoksa büyükanne-büyükbabalar ve onların altsoyu mirasçı olur. Sağ kalan eş, birinci zümreyle birlikte mirasın dörtte birini, ikinci zümreyle birlikte yarısını, üçüncü zümreyle birlikte dörtte üçünü alır; bunlar yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Mirasçılık sıfatı noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınan mirasçılık belgesiyle ispat edilir; belgenin nasıl alınacağı ve mirasın reddi mirasçılık belgesi ve mirasın reddi yazısında anlatılmıştır.

Vasiyetname, saklı pay ve tenkis

Mirasbırakan; resmî, el yazısıyla ya da olağanüstü durumlarda sözlü vasiyetname düzenleyerek mirasını dilediği gibi paylaştırabilir, ancak yakın mirasçıların saklı payına dokunamaz. Saklı pay altsoy için yasal miras payının yarısı, anne ve babanın her biri için dörtte biridir; sağ kalan eşin saklı payı altsoy ya da anne-baba ile birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür. Saklı payı zedelenen mirasçı, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde tenkis davası açabilir. Şekil eksikliği, ehliyetsizlik ya da irade sakatlığı gibi sebeplerle vasiyetnamenin iptali de istenebilir.

Muris muvazaası

Mirasbırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı tapuda satış gibi gösterip gerçekte bağışlaması uygulamada muris muvazaası olarak adlandırılır. Yargıtay’ın 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararına göre bu tür işlemlerde gizlenen bağış şekil şartını taşımadığından geçersizdir; mirası zedelenen mirasçılar, payları oranında tapu iptali ve tescil isteyebilir. Bu davada mirasbırakanın gerçek amacı; satış bedelinin ödenip ödenmediği, taşınmazın değeriyle gösterilen bedel arasındaki fark, mirasbırakanın satış ihtiyacı ve aile içindeki ilişkiler birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Hisseli taşınmazlar ve ortaklığın giderilmesi

Mirasçılar terekeyi paylaşana kadar mallar üzerinde elbirliğiyle maliktir; mirasçılardan biri paylaşmayı istediğinde diğerleri anlaşmaya yanaşmazsa sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılır. Mahkeme taşınmazı önce aynen bölmeyi değerlendirir; bölünme imar ya da tarım mevzuatı nedeniyle mümkün değilse veya değer kaybına yol açacaksa taşınmazın satılarak bedelinin paylaştırılmasına karar verir. Tarım arazileri, 5403 sayılı Kanun’a göre asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altına düşecek biçimde bölünemez. 1 Eylül 2023’ten bu yana bu davalardan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Süreç ortaklığın giderilmesi davası yazısında adım adım anlatılmıştır.

İlk adımlar

  1. Mirasçılık belgesini noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alın.
  2. Mirasbırakanın borçları varsa mirası ret için üç aylık sürenin ölümü ve mirasçılığı öğrenmeden itibaren işlediğini unutmayın.
  3. Tapu kayıtlarını ve mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirleri e-Devlet ya da tapu müdürlüğünden araştırın.
Miras payıEş, çocuk, torun, anne-baba ve kardeşlerin yasal ve saklı payları.Yasal süre (son gün)İtiraz, istinaf, temyiz ve dava sürelerinin son günü; adli tatil dahil.Arabuluculuk zorunlu mu?Uyuşmazlık türünü seçin; dava öncesi arabuluculuğun gerekip gerekmediğini görün.

Sık sorulan sorular

Mirasçılık belgesini nereden alabilirim?

Mirasçılık belgesi notere ya da sulh hukuk mahkemesine başvurularak alınabilir. Noter, nüfus kayıtlarına göre belgeyi düzenler; yabancılık unsuru taşıyan ya da kayıtların yetersiz kaldığı durumlarda mahkemeye başvurmak gerekir.

Mirası reddedersem payım kime geçer?

Mirası reddeden mirasçı, mirasbırakandan önce ölmüş gibi kabul edilir; payı kendi altsoyuna geçer. Bu nedenle borçlu bir terekede borçtan kurtulmak isteyen ailelerin, ret işlemini her kuşak için ayrı ayrı düşünmesi gerekir.

Hisseli tarlada payımı satabilir miyim?

Paylı mülkiyette her paydaş kendi payını devredebilir; ancak diğer paydaşlar, satışın kendilerine bildirilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren iki yıl içinde önalım (şufa) hakkını kullanabilir. Elbirliği mülkiyetinde ise önce paylı mülkiyete geçilmesi gerekebilir.

Muris muvazaası davası için süre var mı?

Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası herhangi bir zamanaşımı ya da hak düşürücü süreye tabi değildir. Ancak delillerin zamanla kaybolması ve taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesi ihtimali, davanın gecikmeden açılmasını önemli kılar.

Makaleler

Konuyla ilgili yazılar

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Havza’da, 25 Mayıs Mahallesi’ndeki Erdoğan İş Merkezi’nin ikinci katındadır. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi