İçeriğe geç
0 (362) 438 40 52

Tapu ve Kira

Kiracının Tahliyesi Yolları: Tahliye Taahhüdü, İki Haklı İhtar, İhtiyaç ve On Yıllık Uzama Süresi

Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracının hangi sebeplerle tahliye edilebileceği, her sebebin dava ve takip süresi, kira borcunun ödenmemesi, zorunlu arabuluculuk ve yeniden kiralama yasağı.

Kısaca

  • Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı ancak kanunda sayılan sebeplerle tahliye edilebilir; kiraya verenin yalnızca istemesi yeterli değildir.
  • Başlıca sebepler: yazılı tahliye taahhüdü, kira borcunun ödenmemesi, iki haklı ihtar, ihtiyaç, esaslı onarım ve on yıllık uzama süresinin dolmasıdır.
  • Her sebebin kendine özgü süresi vardır; süreler kaçırılırsa aynı sebebe bir sonraki dönem dayanılabilir.
  • Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; ilamsız icra yoluyla tahliye takipleri bunun dışındadır.

Türk Borçlar Kanunu, konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıyı güçlü biçimde korur: belirli süreli bir kira sözleşmesinin süresi bittiğinde kiracı bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl daha uzar ve kiraya veren, sürenin bitmesini tek başına bir tahliye sebebi olarak ileri süremez. Kiraya verenin kiracıyı tahliye edebilmesi, kanunda sınırlı olarak sayılan sebeplerden birine dayanmasına ve bu sebebe özgü süreye uymasına bağlıdır. Bu yazıda uygulamada en sık başvurulan tahliye yollarını ve dikkat edilecek noktaları ele alıyoruz.

1. Yazılı tahliye taahhüdü

Kiracı, kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak taahhüt etmiş ve o tarihte boşaltmamışsa kiraya veren, taahhüt edilen tarihten itibaren bir ay içinde icra dairesinde tahliye takibi başlatabilir ya da tahliye davası açabilir. Taahhüdün geçerli olması için kiracının özgür iradesiyle verilmiş olması gerekir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre kira sözleşmesiyle aynı anda, kiralanan kiracıya teslim edilmeden önce alınan taahhütnameler, kiracının iradesinin baskı altında olduğu düşüncesiyle kural olarak geçerli sayılmaz. Bu nedenle taahhüdün sözleşmeden ve teslimden sonraki bir tarihte düzenlenmiş olması önemlidir.

2. Kira bedelinin ödenmemesi

Kiracı muaccel hâle gelen kira bedelini ödemezse kiraya veren, konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz günlük bir süre vererek, bu süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedeceğini yazılı olarak bildirebilir. Uygulamada bu bildirim çoğunlukla icra dairesi aracılığıyla gönderilen kira alacağına ilişkin ödeme emriyle yapılır; ödeme emrinde kiracıya otuz günlük ödeme süresi verilir. Kiracı bu süre içinde borcu ödemezse, kiraya veren icra mahkemesinden kiracının tahliyesini isteyebilir.

3. Bir kira yılı içinde iki haklı ihtar

Kiracı bir kira yılı içinde, kira bedelini ödemediği için kiraya verene iki haklı yazılı ihtara sebep olmuşsa, kiraya veren kira süresinin ve kira yılının bitiminden itibaren bir ay içinde tahliye davası açabilir. Burada önemli olan, ihtarların “haklı” olmasıdır: ihtar tarihinde kira bedelinin gerçekten muaccel olması ve ödenmemiş bulunması gerekir. Kiracının ihtardan sonra ödeme yapması, ihtarın haklılığını ortadan kaldırmaz. Bu yol, kirayı düzenli olarak geç ödeyen kiracılar için sık başvurulan bir tahliye sebebidir.

4. Kiraya verenin ya da yakınlarının ihtiyacı

Kiraya veren; kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu ya da kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut veya işyeri olarak kullanma zorunluluğu varsa, belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde ise fesih dönemine ve fesih bildirim süresine uyarak, bunlardan itibaren bir ay içinde tahliye davası açabilir. İhtiyacın gerçek, samimi ve sürekli olması gerekir; mahkeme bunu tanık beyanları ve belgelerle inceler.

Kiralananı sonradan satın alan yeni malik de kendisi ya da yakınları için ihtiyaç sebebine dayanabilir. Bu durumda yeni malik, edinme tarihinden itibaren bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek şartıyla, edinme tarihinden itibaren altı ay sonra dava açabilir.

5. Esaslı onarım ve yeniden inşa

Kiralananın yeniden inşası, imarı ya da esaslı onarımı veya değiştirilmesi gerekiyor ve bu işler sırasında kiralananın kullanılması imkânsızsa, kiraya veren bu sebebe dayanarak da tahliye davası açabilir. Yapılacak işlerin gerçekten kiralananın boşaltılmasını gerektirdiği ve gerekli izinlerin alındığı ispat edilmelidir.

6. On yıllık uzama süresinin dolması

Belirli süreli sözleşmelerde kira sözleşmesinin bitiminden itibaren başlayan on yıllık uzama süresi dolduktan sonra kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir. Örneğin bir yıllık bir sözleşmede bu imkân, başlangıçtan itibaren on bir yıl geçtikten sonra doğar. Belirsiz süreli sözleşmelerde ise kiranın başlangıcından itibaren on yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşme sona erdirilebilir.

Arabuluculuk, yeniden kiralama yasağı ve dikkat edilecekler

1 Eylül 2023’ten bu yana kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Ancak kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu uyarınca ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin takipler bu zorunluluğun dışındadır; tahliye taahhüdüne ya da kira borcuna dayalı icra takipleri doğrudan başlatılabilir.

İhtiyaç ya da esaslı onarım sebebiyle tahliye edilen kiralanan, haklı bir sebep olmadıkça üç yıl geçmeden eski kiracıdan başkasına kiralanamaz. Bu kurala aykırı davranan kiraya veren, eski kiracıya son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat öder. Kira artışlarına ilişkin hesaplamalar için sitedeki kira artış oranı hesaplama aracı kullanılabilir.

Akılda tutulacak süreler

Tahliye taahhüdü
Taahhüt edilen tarihten itibaren 1 ay içinde takip ya da dava
Kira borcu
En az 30 gün süre verilerek ihtar ya da ödeme emri
İki haklı ihtar
Kira yılının bitiminden itibaren 1 ay içinde dava
Yeni malikin ihtiyacı
1 ay içinde bildirim, 6 ay sonra dava
On yıllık uzama
Uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirim

Sık sorulan sorular

Kira sözleşmesinin süresi doldu; kiracıyı çıkarabilir miyim?

Konut ve çatılı işyeri kiralarında sürenin dolması tek başına tahliye sebebi değildir. Kiracı bildirimde bulunmadıkça sözleşme bir yıl uzar. Tahliye için kanunda sayılan sebeplerden birinin bulunması ya da on yıllık uzama süresinin dolması gerekir.

Kiracı tahliye taahhüdünü sözleşmeyle aynı gün imzaladıysa geçerli mi?

Yargıtay uygulamasına göre kira sözleşmesiyle aynı anda alınan taahhüt kural olarak geçerli sayılmaz; kiracı bu taahhüdün baskı altında verildiğini ileri sürebilir. Taahhüdün kiralananın tesliminden sonra düzenlenmiş olduğunun ispatı önemlidir.

Tahliye davası için arabulucuya gitmek zorunlu mu?

İhtiyaç, iki haklı ihtar ya da on yıllık uzama süresi gibi sebeplere dayalı tahliye davalarından önce arabuluculuk zorunludur. Tahliye taahhüdüne ya da kira borcuna dayalı ilamsız icra takipleri ise doğrudan başlatılabilir.

Kiracı evi boşaltmazsa kendim kilidi değiştirebilir miyim?

Hayır. Kiralanana kiracının rızası ya da mahkeme veya icra kararı olmadan girmek, eşyaları çıkarmak ya da kilidi değiştirmek hukuka aykırıdır ve cezai sorumluluk doğurabilir. Tahliye ancak icra dairesi aracılığıyla yapılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Havza’da, 25 Mayıs Mahallesi’ndeki Erdoğan İş Merkezi’nin ikinci katındadır. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi