Ticaret hukuku; esnaf ve sanatkârdan tacire, aile şirketinden kooperatife kadar ticari faaliyette bulunanların birbirleriyle ve üçüncü kişilerle ilişkilerini düzenler. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu tacirden basiretli bir iş insanı gibi davranmasını bekler; bu nedenle tacirin imzaladığı sözleşmeler, gönderdiği faturalar ve tuttuğu defterler, tacir olmayan kişilere göre daha sıkı sonuçlar doğurur. Tarım ürünleri ticareti, nakliye, inşaat malzemesi ve perakende gibi Havza’daki yerel işletmelerin uyuşmazlıkları çoğunlukla fatura, cari hesap ve çek-senet alacakları etrafında yoğunlaşır.
Bu alandaki başlıca konular
- Ticari alacakların tahsili, fatura ve cari hesap uyuşmazlıkları
- Limited şirket kuruluşu, esas sözleşme, pay devri ve sermaye işlemleri
- Ortaklar arası uyuşmazlıklar, genel kurul kararlarının iptali
- Çek, bono ve senetlere dayalı alacaklar
- Ticari davalarda dava öncesi arabuluculuk görüşmeleri
- Asliye ticaret mahkemelerinde dava ve ihtiyati haciz talepleri
Fatura ve cari hesap
Türk Ticaret Kanunu’na göre faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu kural, sonradan çıkan uyuşmazlıklarda ispat yükünü doğrudan etkiler; hatalı ya da gerçeği yansıtmayan bir faturaya noter, iadeli taahhütlü mektup ya da kayıtlı elektronik posta yoluyla süresinde itiraz edilmelidir. Sürekli ticari ilişkilerde alacak ve borçlar çoğu zaman bir cari hesapta izlenir; hesap mutabakatları, ekstreler ve ödeme dekontları alacağın ispatında kullanılır. Ticari işlerde, sözleşmede kararlaştırılmamışsa temerrüt faizi olarak avans faizi istenebilir.
Şirket kuruluşu ve ortaklık
Limited ve anonim şirketler, esas sözleşmenin hazırlanması ve MERSİS üzerinden yapılan başvuruyla ticaret siciline tescil edilerek tüzel kişilik kazanır. 2024’te yapılan düzenlemeyle asgari sermaye limited şirkette 50.000 TL, anonim şirkette 250.000 TL’ye yükseltilmiş; mevcut şirketlere uyum için verilen süre 31 Aralık 2026’da sona erer. Limited şirkette pay devri yazılı yapılır, imzalar noterce onaylanır ve esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe genel kurul onayıyla geçerlilik kazanır. Kanuna, esas sözleşmeye ya da dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı, karar tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açılabilir.
Ticari davalarda arabuluculuk
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat istemli ticari davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da davanın görüleceği yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; arabulucu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır, bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir. Taraflar ve avukatları anlaşma belgesini imzalarsa belge ilam niteliğindedir ve ödeme yapılmazsa doğrudan icraya konulabilir. Sürecin nasıl işlediği ve katılmamanın sonuçları ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazısında anlatılmıştır.
Çek, bono ve ihtiyati haciz
Çek ve bono gibi kambiyo senetleri, alacağın hızlı tahsili için güçlü araçlardır: bu senetlere dayanan alacaklı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapabilir ve vadesi gelmiş bir alacak için mahkemeden ihtiyati haciz isteyebilir. Çekin ibraz süresi, düzenlendiği yerde ödenecekse on gündür; süresinde ibraz edilmeyen çekte cirantalara başvuru hakkı kaybedilir. Hamilin düzenleyene ve cirantalara karşı başvuru hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ayda; bonoda ise düzenleyene karşı haklar vadeden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar.
İlk adımlar
- Ticari ilişkinin dayanağı olan sözleşme, sipariş, irsaliye ve faturaları tarih sırasıyla dosyalayın.
- Size gönderilen faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmezse içeriğinin kabul edilmiş sayılabileceğini unutmayın.
- Konusu bir miktar para olan ticari davalarda dava öncesinde arabulucuya başvurulması zorunludur.
Sık sorulan sorular
Esnaf ve sanatkâr tacir sayılır mı?
Hayır. Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan ve geliri kanunda belirtilen sınırı aşmayan esnaf ve sanatkârlar tacir sayılmaz. Ancak işletmenin hacmi bu sınırı aşarsa tacir sıfatı ve buna bağlı yükümlülükler gündeme gelir.
Faturaya ne kadar sürede itiraz etmeliyim?
Faturayı aldığınız tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz etmeniz gerekir. İtiraz, ispat kolaylığı için noter, iadeli taahhütlü mektup ya da kayıtlı elektronik posta ile yapılmalıdır.
Arabuluculuk toplantısına katılmazsam ne olur?
Geçerli bir mazereti olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, dava sonunda kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Ticari davalar hangi mahkemede görülür?
Ticari davalar asliye ticaret mahkemelerinde görülür. Ayrı bir asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar.


