İçeriğe geç
0 (362) 438 40 52

Çalışma hayatı, kamu ve ceza

İş hukuku

Kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade, ödenmeyen ücret ve fazla çalışma alacakları, yıllık izin, iş kazası, hizmet tespiti ve işverenler için iş sözleşmeleri ve fesih süreçleri.

Baret ve iş eldivenleri

İş hukuku; işçi ile işveren arasındaki ilişkinin kurulmasından sona ermesine kadar her aşamayı düzenler ve işçiyi, ekonomik olarak daha güçlü olan işverene karşı korumayı amaçlar. 4857 sayılı İş Kanunu, kıdem tazminatına ilişkin 1475 sayılı Kanun’un yürürlükteki 14. maddesi ve 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu bu alanın temel kaynaklarıdır. İşçilik alacaklarına ilişkin davalarda ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşverenler için ise doğru düzenlenmiş iş sözleşmeleri ve usulüne uygun fesih işlemleri, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçer.

Bu alandaki başlıca konular

  • Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma, hafta tatili ve yıllık izin alacakları
  • İşe iade davaları ve işe başlatmama tazminatı
  • İşçinin haklı nedenle feshi ve istifa süreçleri
  • Sigortasız ya da eksik bildirilen çalışmalar için hizmet tespiti davası
  • İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat
  • İşverenler için iş sözleşmesi, ihtar, savunma ve fesih işlemleri

Kıdem ve ihbar tazminatı

Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışan işçinin iş sözleşmesi; işveren tarafından haklı neden olmaksızın feshedilirse, işçi tarafından haklı nedenle feshedilirse, işçi askerlik ya da emeklilik nedeniyle ayrılırsa, kadın işçi evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa veya işçi ölürse kıdem tazminatı doğar. Tazminat, her tam çalışma yılı için son brüt giydirilmiş ücretin otuz günlük tutarıdır ve kanuni tavanı aşamaz. Belirsiz süreli sözleşmeyi bildirim süresine uymadan fesheden taraf ise karşı tarafa ihbar tazminatı öder; süreler çalışma süresine göre iki ile sekiz hafta arasındadır. Şartlar ve hesaplama kıdem tazminatı şartları yazısında anlatılmıştır.

İşe iade

Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı ay kıdemi bulunan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin sözleşmesi, ancak işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebeple feshedilebilir. Geçerli sebep olmadığını düşünen işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Fesih geçersiz bulunursa işçi işe başlatılır ya da işveren dört ila sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı öder; ayrıca dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ödenir.

Ücret, fazla çalışma ve yıllık izin

Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saat için normal saat ücretinin yüzde elli fazlası ödenir; yıllık fazla çalışma süresi iki yüz yetmiş saati geçemez. Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir sebep dışında ödenmeyen işçi iş görmekten kaçınabilir ya da sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir. Sözleşme sona erdiğinde kullanılmamış yıllık izin süreleri ücrete çevrilerek ödenir. Ücret, fazla çalışma ve izin ücreti alacakları beş yıllık zamanaşımına tabidir; ispat bakımından bordrolar, banka kayıtları, giriş-çıkış kayıtları ve tanık beyanları birlikte değerlendirilir.

Sigortasız çalışma ve hizmet tespiti

Çalıştığı hâlde Sosyal Güvenlik Kurumu’na hiç bildirilmeyen, eksik gün ya da gerçeğe aykırı düşük ücretle bildirilen işçi, hizmet tespiti davası açarak çalışmasının kayıtlara geçirilmesini isteyebilir. Bu dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Tarım ve hayvancılık işletmelerinde, mevsimlik işlerde ve küçük işyerlerinde sık karşılaşılan bu sorun, emeklilik ve sağlık hakları bakımından uzun vadeli sonuçlar doğurur. Davada banka kayıtları, işyeri belgeleri, aynı dönemde çalışan bordrolu işçilerin ve komşu işyeri çalışanlarının beyanları delil olarak kullanılır.

İlk adımlar

  1. Fesih bildirimini, son bordroları, banka ücret dökümlerini ve SGK hizmet dökümünü saklayın.
  2. İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
  3. İbraname ya da benzeri belgeleri içeriğini incelemeden imzalamayın.
Kıdem ve ihbar tazminatıTavan, giydirilmiş ücret, damga ve gelir vergisiyle brüt ve net tutar.İşçilik alacaklarıFazla mesai, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin ücreti.İşe iade tazminatlarıBoşta geçen süre ücreti, işe başlatmama, kötü niyet ve sendikal tazminat.

Sık sorulan sorular

İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?

Kural olarak hayır. Ancak istifa, ücretin ödenmemesi, sağlık sebepleri ya da işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı gibi kanunda sayılan haklı bir nedene dayanıyorsa; ya da emeklilik, askerlik veya kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması söz konusuysa kıdem tazminatı hakkı doğar.

İşçilik alacakları için arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. Kanuna, bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları ise bu zorunluluğun dışındadır.

İbraname imzaladım, haklarımı isteyebilir miyim?

İbranamenin geçerli olması için sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması, alacağın türü ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin tam olarak banka aracılığıyla yapılması gerekir. Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür.

İş kazası geçirdim, işverenden tazminat isteyebilir miyim?

İşveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamışsa kusuru oranında sorumludur. Sürekli iş göremezlik ya da ölüm hâlinde maddi ve manevi tazminat istenebilir; tazminat hesaplanırken Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bağladığı gelirler dikkate alınır.

Makaleler

Konuyla ilgili yazılar

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Havza’da, 25 Mayıs Mahallesi’ndeki Erdoğan İş Merkezi’nin ikinci katındadır. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi