İçeriğe geç
0 (362) 438 40 52

Taşınmaz, alacak ve ticaret

Kamulaştırma hukuku

İdarenin satın alma görüşmeleri, bedel tespiti ve tescil davası, acele kamulaştırma, kamulaştırma işlemine karşı iptal davası, kamulaştırmasız el atma ve irtifak hakkı bedeli.

Tarlanın içinden geçen elektrik hattı

Kamulaştırma; devletin ya da kamu tüzel kişilerinin, kamu yararı gerektirdiğinde özel mülkiyetteki bir taşınmazı, bedelini peşin ve nakden ödeyerek mülkiyetine geçirmesidir. Yol genişletme, sulama kanalı, baraj, enerji nakil hattı ve doğal gaz boru hattı gibi yatırımlar, Havza ve çevresinde tarla, bahçe ve arsaları doğrudan etkiler. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, idarenin önce malikle anlaşmaya çalışmasını, anlaşma olmazsa bedelin mahkemece belirlenmesini öngörür. Malikin bu süreçteki en önemli hakkı, taşınmazın gerçek değerini yansıtan bir bedel elde etmektir; bunun için taşınmazın niteliğinin ve emsallerinin doğru ortaya konması gerekir.

Bu alandaki başlıca konular

  • Satın alma (uzlaşma) görüşmelerinde bedel teklifinin değerlendirilmesi
  • Bedel tespiti ve tescil davalarında malik vekilliği, bilirkişi raporlarına itiraz
  • Acele kamulaştırma süreçleri ve bloke edilen bedelin çekilmesi
  • Kamulaştırma işleminin iptali için idari yargıda dava
  • Kamulaştırmasız el atma nedeniyle bedel ve ecrimisil davaları
  • Enerji nakil hattı ve boru hattı geçen taşınmazlarda irtifak hakkı bedeli

Süreç nasıl başlar: kamulaştırma kararı ve satın alma usulü

İdare önce kamu yararı kararı alır, taşınmazı belirler ve kıymet takdir komisyonuna bir değer tespiti yaptırır. Ardından malike bir davet mektubu gönderilir; malik, mektubun tebliğinden itibaren on beş gün içinde idareye başvurarak satın alma görüşmesine katılabilir. Görüşmede anlaşma sağlanırsa uzlaşma tutanağı düzenlenir, bedel ödenir ve taşınmaz idare adına tapuda tescil edilir; bu yolla yapılan devir sonradan bedel artırımı için dava konusu yapılamaz. Bu nedenle uzlaşma teklifinin, taşınmazın gerçek değeriyle karşılaştırılarak değerlendirilmesi önemlidir. Anlaşma sağlanamazsa idare bedelin mahkemece tespiti için dava açar.

Bedel tespiti ve tescil davası

İdare, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar. Mahkeme taraflara önce uzlaşma imkânı tanır; uzlaşma olmazsa keşif yaparak bilirkişi kuruluna bedeli belirletir. Bedel; taşınmazın cinsi ve nevi, yüzölçümü, değerini etkileyen nitelikler, vergi beyanı, resmî birim fiyatlar, tarım arazilerinde net gelir ve emsal satışlar esas alınarak hesaplanır. Ağaç, ürün, kuyu, bina ve tesisler ayrıca değerlendirilir. Malik bilirkişi raporuna itiraz edebilir, kendi emsallerini sunabilir. Mahkemenin belirlediği bedel malik adına bankaya yatırıldıktan sonra tescil kararı verilir. Ayrıntılar: kamulaştırma bedeline itiraz.

İptal davası ve acele kamulaştırma

Kamulaştırmanın hukuka aykırı olduğu, örneğin kamu yararı kararının ya da işlemin usulüne uygun olmadığı düşünülüyorsa, kamulaştırma işleminin tebliğinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; maddi hatalara karşı aynı süre içinde adliye mahkemesinde düzeltim davası açılır. Cumhurbaşkanı kararıyla acele kamulaştırma yapılan durumlarda ise mahkeme, bilirkişiye kıymet takdiri yaptırdıktan ve bu değer malik adına bankaya yatırıldıktan sonra idarenin taşınmaza el koymasına karar verir; bedelin kesin olarak belirlenmesi süreci ayrıca devam eder.

Kamulaştırmasız el atma ve irtifak hakkı

İdarenin herhangi bir kamulaştırma işlemi yapmadan bir taşınmazı yol, kanal, park ya da boru hattı gibi kamusal amaçlarla fiilen kullanmaya başlaması kamulaştırmasız el atmadır. Malik, el atılan bölümün bedelinin ödenmesini adliye mahkemesinde dava yoluyla isteyebilir; taşınmazın mülkiyeti bedelin ödenmesiyle idareye geçer. El atmanın 9 Ekim 1956 ile 4 Kasım 1983 arasında gerçekleştiği durumlarda 2942 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesindeki özel kurallar uygulanır. Enerji nakil hattı ya da boru hattı geçen taşınmazlarda mülkiyet malikte kalır, idare yalnızca bir irtifak hakkı kurar; malik hattın taşınmazın kullanımına getirdiği kısıtlama oranında irtifak bedeli alır.

İlk adımlar

  1. İdarenin gönderdiği davet mektubunu ve tebliğ tarihini saklayın; satın alma görüşmesi için idareye başvuru süresi on beş gündür.
  2. Taşınmazın tapu kaydını, ürün ve ağaç durumunu, yapı ve tesisleri fotoğraf ve belgelerle kayıt altına alın.
  3. Kamulaştırma işleminin iptali için dava süresi tebliğden itibaren otuz gündür.
Yasal süre (son gün)İtiraz, istinaf, temyiz ve dava sürelerinin son günü; adli tatil dahil.Yasal ve ticari faizDönem dönem değişen yasal faiz ve avans faizi oranlarıyla.Avukatlık (vekâlet) ücreti2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre nispi ve maktu ücret.

Sık sorulan sorular

İdarenin teklif ettiği bedeli kabul etmek zorunda mıyım?

Hayır. Satın alma görüşmesinde teklif edilen bedeli kabul etmezseniz idare bedelin mahkemece belirlenmesi için dava açar. Ancak uzlaşma tutanağını imzaladıktan sonra bedelin düşük olduğu gerekçesiyle dava açılamaz; bu nedenle teklifin imzadan önce değerlendirilmesi gerekir.

Tarladaki ağaçlar ve ürün ayrıca ödenir mi?

Evet. Kamulaştırılan taşınmazdaki meyve ağaçları, ürün, kuyu, çit, bina ve diğer yapılar bedel hesabında ayrıca değerlendirilir. Bu unsurların keşiften önce fotoğraf ve belgelerle kayıt altına alınması önerilir.

Taşınmazın bir kısmı kamulaştırıldı, kalan kısım değer kaybetti; ne yapabilirim?

Kısmen kamulaştırmada kalan bölümün değerinde azalma meydana gelirse bu azalma bedel hesabında dikkate alınır. Kalan bölüm kullanılamayacak hâle geliyorsa malik, bu bölümün de kamulaştırılmasını isteyebilir.

Kamulaştırmada malik tapu harcı öder mi?

Kamulaştırma yoluyla idareye geçen taşınmazlar için malikten tapu harcı alınmaz. Bedelin gelir vergisi bakımından durumu ise taşınmazın edinme şekline ve süresine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Makaleler

Konuyla ilgili yazılar

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Havza’da, 25 Mayıs Mahallesi’ndeki Erdoğan İş Merkezi’nin ikinci katındadır. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi