Taşınmaz uyuşmazlıkları, kırsal ve kentsel yapının iç içe geçtiği Havza’da hayatın her alanına dokunur: kuşaklar boyunca paylaştırılmamış tarlalar, kadastro sırasında başkası adına yazılan parseller, köyde kullanılan ama tapusu olmayan bahçeler, ilçe merkezindeki kira ilişkileri ve apartman yönetimi bunların başında gelir. Türk Medeni Kanunu tapu sicilinin kuruluşunu ve mülkiyetin kazanılmasını, Türk Borçlar Kanunu kira ilişkilerini, 3402 sayılı Kadastro Kanunu ise kadastro tespitlerini düzenler. Tapu kaydının ve dayanak belgelerin incelenmesi, bu alandaki her dosyanın ilk adımıdır.
Bu alandaki başlıca konular
- Tapu iptal ve tescil, yolsuz tescilin düzeltilmesi davaları
- Kadastro tespitine itiraz ve zilyetliğe dayalı tescil (olağanüstü zamanaşımı)
- Hisseli taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi ve önalım (şufa) davaları
- Ecrimisil (haksız işgal tazminatı) ve elatmanın önlenmesi davaları
- Kira bedelinin tespiti ve uyarlanması, kiracının tahliyesi, tahliye taahhüdü
- Kat mülkiyeti, ortak gider (aidat) ve yönetim uyuşmazlıkları
Tapu iptal ve tescil
Tapu sicilindeki bir kaydın gerçek hak durumunu yansıtmadığı her durumda, gerçek hak sahibi tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu davaların dayanağı çok çeşitlidir: geçersiz bir hukuki işleme dayanan yolsuz tescil, mirasçılardan mal kaçırmak için yapılan muvazaalı devir, ehliyetsiz bir kişinin yaptığı satış, vekâletin kötüye kullanılması ya da kadastro sırasında yapılan hatalı tespit bunlara örnektir. Tapu kütüğündeki kayda iyi niyetle güvenerek hak kazanan üçüncü kişilerin kazanımı korunduğundan, taşınmazın el değiştirmesini önlemek için dava açılırken tapuya ihtiyati tedbir şerhi konulması istenebilir. Bu dava türünün ayrıntıları tapu iptal ve tescil davası yazısında anlatılmıştır.
Kadastro, zilyetlik ve tapusuz taşınmazlar
Kadastro tespitine karşı, tutanakların askı ilanı süresince kadastro komisyonuna itiraz edilebilir; kesinleşen kadastro tespitlerine karşı ise kesinleşmeden itibaren on yıl içinde dava açılabilir, bu süre geçtikten sonra kadastro öncesi sebeplere dayanılamaz. Tapuda kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, kanundaki diğer şartlar da varsa taşınmazın adına tescilini isteyebilir (olağanüstü zamanaşımı). Bu tür davalarda tanık beyanları, keşif, bilirkişi incelemesi ve hava fotoğrafları birlikte değerlendirilir; tarım arazilerinde ayrıca 3402 sayılı Kanun’un edinim sınırlamaları dikkate alınır.
Kira bedeli ve kiracının tahliyesi
Konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen kira yılındaki artış, bir önceki kira yılının on iki aylık TÜFE ortalamasını geçemez; beş yılı aşan kira ilişkilerinde ise bedel hâkim tarafından emsal kiralar dikkate alınarak yeniden belirlenebilir. Kiracı ancak kanunda sayılan sebeplerle tahliye edilebilir: yazılı tahliye taahhüdü, bir kira yılı içinde kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle yapılan iki haklı ihtar, kiraya verenin ya da yakınlarının konut veya işyeri ihtiyacı, esaslı onarım ve yeniden inşa ile on yıllık uzama süresinin dolması bunların başlıcalarıdır. Her sebebin kendine özgü dava süresi vardır; çoğu bir aylık süreye bağlıdır. Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Ayrıntılar: kiracının tahliyesi yolları.
Ecrimisil ve paydaşlar arası kullanım
Bir taşınmazı malikinin izni olmadan kullanan kişiden, kullanım süresince elde edilebilecek gelir karşılığı olarak ecrimisil (haksız işgal tazminatı) istenebilir; talep geriye doğru beş yıllık dönemle sınırlıdır. Hisseli taşınmazlarda paydaşlardan birinin taşınmazın tamamını tek başına kullanması tek başına haksız işgal sayılmaz; diğer paydaşların ecrimisil isteyebilmesi için kural olarak kullanan paydaşa yararlanmaya engel olunmaması yönünde ihtarda bulunulması ya da davanın açılması gerekir. Elatmanın önlenmesi, yıkım ve eski hâle getirme talepleri de bu davalarla birlikte ileri sürülebilir.
İlk adımlar
- Güncel tapu kaydını ve üzerindeki şerh, ipotek ve haciz kayıtlarını e-Devlet ya da tapu müdürlüğünden alın.
- Kira ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
- Kira sözleşmesini, ödeme dekontlarını ve tarafların yazışmalarını saklayın.
Sık sorulan sorular
Kiracıyı tahliye taahhüdüyle nasıl çıkarabilirim?
Kiracının kira sözleşmesi kurulduktan sonra yazılı olarak verdiği tahliye taahhüdünde gösterilen tarihten itibaren bir ay içinde icra takibi başlatılır ya da tahliye davası açılır. Bu süre kaçırılırsa taahhüde dayanarak tahliye istenemez.
Evime kendim taşınmak istiyorum, kiracıyı çıkarabilir miyim?
Kendinizin, eşinizin, altsoyunuzun, üstsoyunuzun ya da kanunen bakmakla yükümlü olduğunuz kişilerin gerçek ve zorunlu konut ihtiyacı varsa, belirli süreli sözleşmede sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmede fesih dönemlerine uyarak bir ay içinde tahliye davası açabilirsiniz. İhtiyacın samimi olduğu ispat edilmelidir.
On yıllık uzama süresi nedir?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında, kira sözleşmesinin bitiminden itibaren başlayan on yıllık uzama süresi dolduğunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak, herhangi bir sebep göstermeden sözleşmeyi sona erdirebilir.
Hisseli tarlanın bir payı satıldı, ne yapabilirim?
Paylı mülkiyette paydaşlardan biri payını üçüncü bir kişiye satarsa diğer paydaşlar önalım (şufa) hakkını kullanarak payı aynı bedelle satın alabilir. Dava, satışın bildirilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren iki yıl içinde açılmalıdır.


