İş Hukuku
Kıdem Tazminatı Şartları ve Hesaplanması: Kimler Alabilir, Tavan Nedir, İstifada Hak Var mı?
Kıdem tazminatının şartları, istifada kıdem hakkı doğuran hâller, giydirilmiş ücret ve tavan, ihbar süreleri, zamanaşımı, faiz, ibraname ve dava öncesi zorunlu arabuluculuk.
Kısaca
- Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma ve sözleşmenin kanunda sayılan biçimlerden biriyle sona ermesi gerekir.
- Her tam çalışma yılı için son brüt giydirilmiş ücretin otuz günlük tutarı ödenir; tazminat kanuni tavanı aşamaz.
- Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz; haklı nedenle fesih, emeklilik, askerlik ve kadın işçinin evlenmesi istisnadır.
- Kıdem tazminatı beş yıllık zamanaşımına tabidir; dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Kıdem tazminatı, işçinin işyerinde geçirdiği yıllar karşılığında, iş sözleşmesi belirli biçimlerde sona erdiğinde ödenen bir tazminattır. 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte kalan 14. maddesiyle düzenlenen bu hak, işçilik alacakları arasında en yüksek tutarlı olanıdır ve uyuşmazlıkların önemli bir bölümü, işçinin bu hakkı kazanıp kazanmadığı sorusu etrafında döner.
Kıdem tazminatının şartları
Kıdem tazminatı için iki temel şart birlikte aranır:
- En az bir yıllık kıdem: İşçi aynı işverene bağlı olarak, aynı ya da farklı işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olmalıdır.
- Sözleşmenin kanunda sayılan biçimlerden biriyle sona ermesi:
- İşverenin sözleşmeyi, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı dışındaki bir sebeple feshetmesi,
- İşçinin sözleşmeyi kanunda sayılan haklı nedenlerle feshetmesi (örneğin ücretin ödenmemesi, sağlık sebepleri ya da işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı),
- Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle ayrılma,
- Yaşlılık, emeklilik ya da malullük aylığı veya toptan ödeme almak amacıyla ayrılma; 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar için yaş dışındaki şartlar olan on beş yıllık sigortalılık süresini ve 3600 prim gününü doldurarak ayrılma da bu kapsamdadır,
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması,
- İşçinin ölümü (bu durumda tazminat mirasçılarına ödenir).
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Tazminat, işçinin işe başladığı tarihten sözleşmenin sona erdiği tarihe kadar her tam yıl için otuz günlük ücret tutarında hesaplanır; bir yıldan artan süreler için de oranlı ödeme yapılır. Hesaplamada son brüt ücretin yanında, düzenli olarak ödenen yol, yemek, ikramiye ve benzeri para ve parayla ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır; buna giydirilmiş ücret denir.
Bir yıllık kıdem karşılığı ödenecek tutar, kanuni tavanı aşamaz. Güncel tavan 73.729,87 TL olup 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren uygulanmaktadır. Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; tavan dahilindeki tutar gelir vergisinden istisnadır. Kendi tutarınızı sitedeki kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracıyla yaklaşık olarak görebilirsiniz.
İhbar tazminatı
Belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın feshetmek isteyen taraf, karşı tarafa önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Bildirim süreleri işçinin kıdemine göre şöyledir:
- Altı aydan az sürmüş işlerde iki hafta,
- Altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş işlerde dört hafta,
- Bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş işlerde altı hafta,
- Üç yıldan fazla sürmüş işlerde sekiz hafta.
Bu sürelere uymayan taraf, bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder. İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen de feshedebilir.
İbraname, zamanaşımı ve arabuluculuk
İşverenlerin işten ayrılışta imzalattığı ibranamenin geçerli olabilmesi için sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması, alacağın türü ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin tam olarak banka aracılığıyla yapılması gerekir; bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür.
Kıdem tazminatı beş yıllık zamanaşımına tabidir. Ödenmeyen kıdem tazminatına, fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir. Kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; ücret, fazla çalışma ve yıllık izin alacaklarının hesabı için işçilik alacakları hesaplama aracı da kullanılabilir.
Akılda tutulacak süreler ve tutarlar
- Asgari çalışma süresi
- Aynı işverene bağlı en az 1 yıl
- Kıdem tazminatı tavanı
- 73.729,87 TL
- Evlilik nedeniyle ayrılma
- Evlenmeden itibaren 1 yıl içinde
- Zamanaşımı
- 5 yıl
- İbranamenin geçerliliği
- Sözleşmenin bitiminden en az 1 ay sonra, banka ödemesiyle
Sık sorulan sorular
İstifa ettim; kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kural olarak hayır. Ancak istifanız ücretin ödenmemesi, fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesi, sigortanın eksik bildirilmesi ya da işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı gibi kanunda sayılan haklı bir nedene dayanıyorsa, sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş sayılırsınız ve kıdem tazminatı hakkınız doğar. Fesih bildiriminde bu nedenin açıkça yazılması önemlidir.
Mevsimlik işçiler kıdem tazminatı alabilir mi?
Mevsimlik işlerde iş sözleşmesi her sezon askıya alınıp yeniden başlıyorsa, aynı işverene bağlı fiilen çalışılan süreler birleştirilerek kıdem hesaplanır. Sözleşmenin sona erme biçimi ve çalışma süreleri her dosyada ayrıca incelenir.
İşveren devredildiyse kıdemim sıfırlanır mı?
Hayır. İşyerinin devrinde işçinin kıdemi devralan işverende devam eder; devreden ve devralan işverenler kıdem tazminatından kanunda öngörülen şekilde sorumludur.
Kıdem tazminatı taksitle ödenebilir mi?
Kıdem tazminatı sözleşmenin sona ermesiyle muaccel olur. İşçinin onayı olmadan taksitle ödenmesi mümkün değildir; ödemede gecikilen süre için faiz istenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


