İçeriğe geç
0 (362) 438 40 52

İdare Hukuku

İdari Dava Açma Süreleri: 60 Gün, Zımni Ret, Üst Makama Başvuru ve İdari Para Cezaları

İdare ve vergi mahkemelerinde dava açma süreleri, sürenin başlangıcı, idareye başvuru ve otuz günlük zımni ret, üst makama başvurunun süreye etkisi, tam yargı davası, idari para cezası ve imar cezalarında başvuru yolu.

Kısaca

  • Özel kanunlarda ayrı süre yoksa dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür.
  • İdareye yapılan bir başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; dava süresi bu tarihten işlemeye başlar.
  • Dava açmadan önce üst makama başvuru, işlemeye başlamış dava süresini durdurur.
  • Trafik cezası gibi Kabahatler Kanunu’na göre verilen idari para cezalarında başvuru yeri sulh ceza hâkimliği, süre on beş gündür.

Belediyenin verdiği bir yıkım kararı, kaymakamlığın verdiği bir para cezası, bir öğretmene verilen disiplin cezası ya da bir ruhsat başvurusunun reddi… Bu tür işlemlerin hepsine karşı idari yargı yolu açıktır; ancak bu yolun kapısı, kısa ve kesin sürelerle sınırlıdır. İdari yargıda süreler kamu düzenine ilişkindir: süre geçtikten sonra açılan dava esasına girilmeden reddedilir ve işlem, hukuka aykırı olsa bile kesinleşir. Bu yazıda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’na göre süreleri ve sık karşılaşılan durumları ele alıyoruz.

Genel dava açma süreleri

Özel kanunlarda ayrı bir süre gösterilmeyen durumlarda dava açma süresi:

  • Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün,
  • Vergi mahkemelerinde otuz gündür.

Süre, idari davalarda yazılı bildirimin yapıldığı, yani işlemin tebliğ edildiği günü izleyen günden başlar. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden işler; düzenleyici bir işlemin uygulanması üzerine, uygulama işlemiyle birlikte düzenleyici işlem de dava konusu edilebilir. Havza’daki idari işlemlere karşı açılacak davalara Samsun İdare ve Vergi Mahkemeleri bakar.

İdareye başvuru ve zımni ret

Bazı durumlarda ortada bir işlem yoktur; kişinin önce idareden bir şey istemesi gerekir: bir ruhsatın verilmesi, bir hakkın tanınması ya da bir ödemenin yapılması gibi. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlemin yapılması için idareye başvurabilir. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (zımni ret). Bu sürenin bitiminden itibaren dava açma süresi içinde dava açılabilir. Otuz gün içinde verilen cevap kesin değilse, ilgili bu cevabı ret sayarak dava açabileceği gibi kesin cevabı da bekleyebilir; bekleme süresi kanunla sınırlandırılmıştır.

2021 yılında 7331 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten önce bu bekleme süresi altmış gündü. Eski tarihli kaynaklarda hâlâ altmış günlük sürenin yer alabileceğine dikkat edilmelidir.

Üst makama başvuru dava süresini durdurur

İlgililer, dava açmadan önce işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi ya da yeni bir işlem yapılması için üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama dava açma süresi içinde başvurabilir. Bu başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur. Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi ya da reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır. Yani bu yol süreyi yeniden başlatmaz, yalnızca durdurur.

Tam yargı davası ve idari eylemler

İdari bir işlem nedeniyle zarar görenler, iptal davası ile birlikte ya da ayrı olarak tam yargı davası açarak zararlarının tazminini isteyebilir; iptal davası sonunda verilen kararın tebliğinden itibaren de dava açma süresi içinde tam yargı davası açılabilir. Bir işlem değil de idarenin eyleminden doğan zararlarda (örneğin bir kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında verilen zarar) ise önce idareye başvurulması gerekir: başvuru, eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılır; istek reddedilirse ya da otuz gün içinde cevap verilmezse dava açılabilir.

İdari para cezaları ve imar cezaları

  • Kabahatler Kanunu kapsamındaki cezalar (trafik cezaları, gürültü, çevre ve benzeri genel nitelikteki cezalar): kararın tebliğinden ya da öğrenilmesinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Kanunda aksine hüküm yoksa ceza on beş gün içinde peşin ödenirse dörtte biri indirilir; peşin ödeme başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. İndirimli tutarı sitedeki idari para cezası hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
  • İmar mevzuatına aykırılık nedeniyle belediye encümeni ya da il özel idaresi tarafından verilen para cezaları ile yıkım kararlarına karşı idare mahkemesinde altmış gün içinde dava açılır.
  • Vergi cezaları için ise vergi mahkemesinde otuz gün içinde dava açılır ya da uzlaşma yoluna gidilebilir.

Yürütmenin durdurulması

Dava açılması kural olarak işlemin uygulanmasını durdurmaz. İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç ya da imkânsız zararlar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa, mahkemeden yürütmenin durdurulması istenebilir. Yıkım kararları, okuldan ya da kamu görevinden uzaklaştırma gibi işlemlerde bu talep çoğu zaman belirleyicidir.

Akılda tutulacak süreler

İdare mahkemesinde dava
Tebliğden itibaren 60 gün
Vergi mahkemesinde dava
Tebliğden itibaren 30 gün
İdareye başvuruda zımni ret
30 gün içinde cevap verilmezse
Eylemden doğan zararda başvuru
Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl
İdari para cezasına itiraz
Tebliğden itibaren 15 gün (sulh ceza)

Sık sorulan sorular

Adli tatil idari davalarda süreleri etkiler mi?

İdari yargıda da 20 Temmuz–31 Ağustos arasında adli tatil uygulanır. Tatile rastlayan dava açma ve kanun yolu sürelerinin son günü, tatilin bitiminden itibaren yedi gün uzatılmış sayılır.

İşlem bana hiç tebliğ edilmedi; süre ne zaman başlar?

Yazılı bildirim yapılmayan durumlarda, işlemin öğrenildiği tarih esas alınabilir; ancak öğrenme tarihinin ispatı tartışmalı olabileceğinden, işlemi öğrenir öğrenmez süre hesaplanmalı ve gerekiyorsa idareden işlemin örneği istenmelidir.

İdare mahkemesi kararına karşı nereye başvurulur?

İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, kesin olmayan kararlar için bölge idare mahkemesine istinaf yoluyla başvurulabilir. İstinaf süresi kararın tebliğinden itibaren otuz gündür; bazı kararlar için ayrıca Danıştay’da temyiz yolu açıktır.

Trafik cezasına e-Devlet’ten itiraz edilebilir mi?

Trafik idari para cezalarına itiraz, sulh ceza hâkimliğine yapılır; başvuru dilekçeyle adliyeye ya da elektronik ortamda UYAP üzerinden yapılabilir. Süre tebliğden itibaren on beş gündür.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Havza’da, 25 Mayıs Mahallesi’ndeki Erdoğan İş Merkezi’nin ikinci katındadır. Görüşmeler yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi